Chuyện tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống nhìn từ những tình huống thực tế

Ngày 7/11, tại trung tâm xã Mèo Vạc, 7 đội thi đến từ các xã Mèo Vạc, Đồng Văn, Sà Phìn, Lũng Phìn, Thắng Mố, Khâu Vai và Sơn Vĩ tham gia Hội thi tìm hiểu pháp luật về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống do Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang tổ chức.

Mỗi đội thi mang đến một cách thể hiện khác nhau. Có đội chọn kể câu chuyện về một đôi nam nữ chưa đủ tuổi kết hôn nhưng muốn tổ chức đám cưới. Có đội lại khai thác tình huống cha mẹ ép con nghỉ học để lập gia đình.

Các đội thi tái hiện những tình huống thực tế về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, qua đó chuyển tải thông điệp tuyên truyền pháp luật đến người xem

Những câu chuyện không xa lạ với đời sống vùng cao được đưa vào các tiểu phẩm. Nhân vật có thể là cha mẹ, trưởng thôn, cán bộ tư pháp hoặc chính những thanh thiếu niên đang đứng trước lựa chọn hôn nhân.

Ở phần thi trắc nghiệm, các đội lần lượt trả lời câu hỏi về điều kiện kết hôn, những hành vi bị nghiêm cấm trong hôn nhân và gia đình, quyền trẻ em, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình.

Các câu hỏi không chỉ yêu cầu nhớ quy định pháp luật mà còn đòi hỏi người dự thi biết vận dụng vào những tình huống cụ thể.

Chị Xía (đứng giữa) hóa thân thành nhân vật trong tiểu phẩm tuyên truyền về phòng, chống tảo hôn trên sân khấu Hội thi

Chị Ly Thị Xía - thành viên đội thi xã Sà Phìn, chia sẻ: “Trước đây, chúng tôi thường tuyên truyền về tảo hôn bằng cách phổ biến quy định, vận động người dân không tổ chức kết hôn khi chưa đủ tuổi. Qua Hội thi, tôi nhận ra cần giải thích rõ hơn những thiệt thòi mà trẻ em phải đối mặt khi kết hôn sớm. Các em có thể phải bỏ học, sớm gánh trách nhiệm gia đình và mất đi nhiều cơ hội phát triển”.

Trong khi đó, đội thi xã Đồng Văn lựa chọn một câu chuyện về sự thay đổi nhận thức của một gia đình có con gái muốn lấy chồng khi chưa đủ tuổi.

Anh Hùng (bên trái) thể hiện phần diễn xuất trong một tình huống về hôn nhân và gia đình tại Hội thi

Anh Sùng Mí Hùng - thành viên đội thi xã Đồng Văn, cho biết: “Ở địa bàn vùng cao, việc vận động một gia đình thay đổi quan niệm không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có những trường hợp cha mẹ nghĩ con đã lớn thì có thể lập gia đình. Nhưng khi được giải thích về pháp luật và những hệ lụy lâu dài, nhiều người đã hiểu vấn đề hơn. Chúng tôi muốn thông qua tiểu phẩm để người xem thấy rằng bảo vệ tương lai của con trẻ trước hết là trách nhiệm của cha mẹ”.

Điểm đáng chú ý là các đội không chỉ nói về hậu quả của tảo hôn mà còn đề cập đến hôn nhân cận huyết thống. Đây là vấn đề cần được nhận diện đầy đủ bởi những hệ lụy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng dân số và tương lai của thế hệ sau.

Thông qua cách thể hiện gần gũi, các quy định trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Luật Trẻ em, Luật Bình đẳng giới và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 được chuyển tải thành những câu chuyện dễ tiếp nhận.

Từ hội thi đến mỗi gia đình
Ở vùng đồng bào DTTS, tảo hôn không chỉ xuất phát từ nhận thức hạn chế về pháp luật mà còn gắn với những quan niệm lâu đời, tập quán trong hôn nhân và sức ép từ gia đình, cộng đồng. Vì vậy, ngăn chặn tình trạng này đòi hỏi sự vào cuộc thường xuyên của nhiều lực lượng ngay từ cơ sở.

Cán bộ địa phương, Người có uy tín, trưởng thôn, giáo viên, đoàn viên thanh niên và các tổ chức chính trị - xã hội đều có vai trò trong công tác tuyên truyền, vận động. Mỗi lực lượng có cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng hướng đến mục tiêu giúp người dân hiểu rõ quy định pháp luật và những hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Văn Dưng và Phó Giám đốc Sở Ma Quang Hiếu chụp ảnh lưu niệm cùng đội thi xã Sơn Vĩ đạt giải Nhất tại Hội thi.

Đây cũng là tinh thần được thể hiện qua thành phần tham gia Hội thi. Mỗi đội có từ 10 - 12 thành viên, được lựa chọn từ cán bộ, công chức, viên chức, tuyên truyền viên pháp luật, Người có uy tín, già làng, trưởng thôn, giáo viên, học sinh và Nhân dân tại địa phương.

Theo ông Ma Quang Hiếu - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang - Trưởng ban tổ chức Hội thi, muốn ngăn chặn tảo hôn cần kiên trì thay đổi nhận thức trong mỗi gia đình và cộng đồng.

“Pháp luật đã quy định rõ điều kiện kết hôn và những hành vi bị nghiêm cấm. Tuy nhiên, để các quy định thực sự đi vào cuộc sống, công tác tuyên truyền phải được thực hiện thường xuyên, phù hợp với từng địa bàn và từng nhóm đối tượng. Chúng tôi mong muốn sau Hội thi, mỗi thành viên tham gia sẽ trở thành một tuyên truyền viên tích cực tại nơi mình sinh sống, làm việc”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Ông Hiếu cũng cho rằng cần phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và Người có uy tín trong phát hiện, vận động, ngăn ngừa những trường hợp có nguy cơ tảo hôn. Trong đó, thanh thiếu niên cần được trang bị kiến thức về pháp luật, quyền trẻ em và kỹ năng tự bảo vệ bản thân.

Đội thi xã Sơn Vĩ (giải Nhất) và đội thi xã Mèo Vạc (giải Nhì) nhận giải thưởng tại Hội thi.

Sau 2 ngày tranh tài, Ban Tổ chức trao giải Nhất cho đội thi xã Sơn Vĩ; giải Nhì thuộc về đội thi xã Mèo Vạc. Hai giải Ba được trao cho đội thi xã Khâu Vai và Sà Phìn. Ba giải Khuyến khích thuộc về các đội Đồng Văn, Thắng Mố và Lũng Phìn.

Bên cạnh giải tập thể, Ban Tổ chức còn trao các giải phụ cho đội thi và cá nhân có phần thể hiện nổi bật ở các nội dung chào hỏi, trắc nghiệm, tiểu phẩm tuyên truyền và thông điệp tuyên truyền ấn tượng.

Hội thi kết thúc, nhưng việc tuyên truyền không dừng lại ở những ngày tranh tài. Với thành phần tham gia đa dạng, mỗi thành viên có thể tiếp tục đưa những kiến thức đã tiếp nhận vào công việc và cuộc sống hằng ngày, từ các buổi sinh hoạt thôn đến những cuộc trò chuyện trong gia đình.

Bởi trong cuộc đấu tranh với tảo hôn, bên cạnh việc phổ biến quy định pháp luật, điều quan trọng là giúp mỗi gia đình hiểu rằng kết hôn đúng tuổi không chỉ là chấp hành pháp luật mà còn là cách bảo vệ tương lai của con em mình.

Nguồn: dantocphattrien.vietnamnet.vn